Inteligencja emocjonalna co powinniśmy o niej wiedzieć?
W dobie rosnących wymagań emocjonalnych i społecznych coraz częściej słyszymy o inteligencji emocjonalnej (IE, ang. emotional intelligence). Mimo, że nie mierzy się jej testem IQ, to ma ogromne znaczenie w codziennym życiu zarówno zawodowym, jak i prywatnym. Czym właściwie jest inteligencja emocjonalna? Dlaczego warto ją rozwijać? I co mówi o niej nauka?
Czym jest inteligencja emocjonalna?
Pojęcie „inteligencja emocjonalna” spopularyzował Daniel Goleman, psycholog i dziennikarz naukowy „New York Timesa”, w swojej przełomowej książce z 1995 roku o tym samym tytule. Według Golemana inteligencja emocjonalna to zdolność rozpoznawania, rozumienia i zarządzania emocjami zarówno własnymi, jak i innych ludzi.
IE to nie tylko empatia czy wrażliwość to cały zestaw kompetencji, które wpływają na jakość naszych relacji, umiejętność podejmowania decyzji i radzenia sobie ze stresem.
Pięć obszarów inteligencji emocjonalnej wg Golemana
Poniżej przedstawię pięć kluczowych komponentów inteligencji emocjonalnej jakie wyróżnił Daniel Goleman:
- Samoświadomość (self-awareness)
To zdolność do rozpoznawania własnych emocji i ich wpływu na nasze zachowanie. Osoba samoświadoma wie, co czuje i potrafi nazwać swoje emocje, zanim zareaguje impulsywnie. - Samoregulacja (self-regulation)
To umiejętność panowania nad emocjami, szczególnie tymi trudnymi. Obejmuje to zdolność do powstrzymania się przed impulsywnym działaniem, opanowania złości, frustracji czy lęku. - Motywacja (motivation)
Ludzie z wysoką inteligencją emocjonalną potrafią utrzymać wewnętrzną motywację, niezależnie od trudności. Cechuje ich wytrwałość, optymizm i gotowość do podejmowania wysiłku dla ważnych celów. - Empatia (empathy)
To zdolność rozumienia emocji innych ludzi. Nie chodzi tylko o współczucie, ale także o zauważanie subtelnych sygnałów emocjonalnych i adekwatne reagowanie. - Umiejętności społeczne (social skills)
Obejmują budowanie relacji, skuteczną komunikację, współpracę i rozwiązywanie konfliktów. Osoby z rozwiniętą IE potrafią nawiązywać kontakt, słuchać i wpływać na innych w sposób konstruktywny.
Dlaczego inteligencja emocjonalna jest ważna?
Co daje nam rozwijanie inteligencji emocjonalnej? Zachęcam do przeczytania poniższych punktów i odniesienie każdego z nich do własnej osoby.
1. Wpływa na zdrowie psychiczne i fizyczne
Badania pokazują, że osoby z wysoką inteligencją emocjonalną lepiej radzą sobie ze stresem, rzadziej cierpią na depresję czy wypalenie zawodowe. Dzięki umiejętności regulowania emocji nie poddają się tak łatwo frustracjom i napięciom.
2. Poprawia jakość relacji
Empatia i umiejętność wyrażania emocji w sposób konstruktywny są kluczowe dla zdrowych relacji zarówno w rodzinie, jak i w pracy. Osoby z rozwiniętą IE lepiej słuchają, są bardziej otwarte na innych i skuteczniej rozwiązują konflikty.
3. Sprzyja sukcesowi zawodowemu
Pracodawcy coraz częściej podkreślają wagę kompetencji miękkich. Umiejętność pracy zespołowej, odporność na stres czy zdolność rozwiązywania konfliktów są dziś nie mniej istotne niż wiedza specjalistyczna.
4. Pomaga w podejmowaniu decyzji
Emocje są częścią naszych decyzji czy tego chcemy, czy nie. Świadome rozpoznanie, co czujemy i dlaczego, pozwala podejmować bardziej racjonalne i trafne decyzje, zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym.
Zachęcam do wykonania darmowego testu na inteligencję emocjonalną. Jeżeli chcesz go zrobić kliknij TU.
Czy można rozwijać inteligencję emocjonalną?
Zdecydowanie tak. W przeciwieństwie do IQ, inteligencja emocjonalna nie jest stała i możemy ją rozwijać przez całe życie. Oto kilka sposobów, jak to robić na co dzień:
- Zatrzymuj się i nazywaj emocje. Zamiast działać impulsywnie, naucz się mówić do siebie: „Czuję złość”, „Czuję napięcie”. To pierwszy krok do panowania nad sobą.
- Prowadź dziennik emocji. Zapisuj sytuacje, w których silnie zareagowałeś i analizuj, co wywołało emocje, jaka potrzeba się za tym kryje i jak zareagowałeś. Następnie zastanów się co możesz zrobić inaczej następnym razem.
- Słuchaj aktywnie innych. Nie tylko słowami, ale także ciałem. Patrz na mowę ciała, ton głosu, ucz się dostrzegać niuanse emocjonalne.
- Ćwicz empatię. Zadawaj sobie pytania: „Jak ta osoba może się teraz czuć?”, „Co bym zrobił na jej miejscu?”. Staraj się zrozumieć, zanim ocenisz.
- Ucz się komunikacji bez przemocy (NVC). To konkretne narzędzie, które uczy, jak wyrażać siebie i słuchać innych z empatią, bez ranienia.
Zachęcam do poznania różnych narzędzi psychologicznych, które pomogą Ci w procesie zmiany.
Jakie błędy popełniamy najczęściej?
Wszystko fajnie wygląda jak się o tym czyta, ale jak przychodzi co do czego to panowanie nad sobą, zauważanie każdej emocji… no cóż na początku może sprawiać nie lada wyzwanie, ale warto nad tym pracować, dla własnego rozwoju, dla własnej zmiany. Poznaj 3 błędy jakie najczęściej popełniamy w życiu codziennym:
- Tłumienie emocji czyli udawanie, że ich nie ma, nie sprawia, że znikają. Wręcz przeciwnie mogą się kumulować i wybuchać w niekontrolowany sposób.
- Brak refleksji czyli działanie na autopilocie bez zastanowienia się, dlaczego reagujemy tak, a nie inaczej.
- Ocenianie siebie za emocje. Tu musimy się zatrzymać i zrozumieć, że emocje nie są ani dobre ani złe. To informacje dla nas a nie wyroki. Kluczowe jest to, jak zareagujemy i co z nimi zrobimy.
Co mówi nauka?
Badania przeprowadzone przez Mayera, Saloveya i Caruso (1997) twórców koncepcji IE wskazują, że wysoka inteligencja emocjonalna wpływa na większe zadowolenie z życia, lepsze radzenie sobie ze stresem i skuteczniejszą adaptację społeczną.
Z kolei Daniel Goleman w swoich publikacjach dowodzi, że aż 80% sukcesów w życiu zawodowym zależy od IE, a nie od IQ zwłaszcza w rolach menedżerskich i przywódczych.
Dlaczego warto inwestować w rozwój IE?
Po przeczytaniu powyższego wpisu nasuwa się taka refleksja, że warto inwestować w rozwój IE, bo to klucz do zdrowych relacji, lepszego zarządzania sobą i skuteczniejszego działania. Inteligencja emocjonalna nie tylko ułatwia życie ona je zmienia. Pomaga w budowaniu wewnętrznej równowagi, empatii i świadomego przywództwa, nawet nad samym sobą. Poza tym ułatwia przechodzenie zmian czego od serca Wam życzę.
Powodzenia…
Literatura polecana:
Goleman, D. Inteligencja emocjonalna. Media Rodzina
Mayer, J.D., Salovey, P. & Caruso, D.R. Emotional Intelligence: Theory, Findings, and Implications. Psychological Inquiry, 15(3)
Bradberry, T., Greaves, J. Emotional Intelligence 2.0. TalentSmart
Ekman, P. Emocje ujawnione. Wydawnictwo Naukowe PWN
Rosenberg, M.B. Porozumienie bez przemocy. O języku życia. Media Rodzina
American Psychological Association. Stress effects on the body
Salovey, P. & Mayer, J.D. Emotional Intelligence. Imagination, Cognition and Personality
