Czego nie robić, aby aktywnie móc słuchać?
Czy wiesz co to znaczy słuchać? Życie w ostatnim dziesięcioleciu niezwykle przyspieszyło. Nasza uwaga jest rozrywana na różne kierunki. Większość z nas przyznaje się, że przestała się ze sobą spotykać a nawet rozmawiać w cztery oczy. Kiedyś spotykali się w każdy piątkowy wieczór teraz trudno się spotkać raz na pół roku. W dodatku jak już się uda spotkać to zazwyczaj każdy opowiada o swoich osiągnięciach, zdobyczach, nowościach itp.
Coraz mniej słyszymy opowieści, które wywołują w nas rozmaite uczucia. Między innymi dlatego też przestaliśmy się na siebie nawzajem słuchać. Częściej skupiamy się na tym co my mamy do powiedzenia, co chcemy powiedzieć niż na tym co słyszymy. Niby słuchamy, ale jakbyśmy mieli sparafrazować to co ktoś do nas przed chwilą powiedział to większość miałaby z tym problem. Nie słuchamy również naszych partnerów, współmałżonków i przede wszystkim dzieci. I wcale nie wynika to z tego, że nie chcemy, bo chcemy tylko zazwyczaj w trakcie słuchania robimy coś jeszcze, spoglądamy w telefon, w komputer, telewizor, nakrywamy do stołu, majsterkujemy. Przez takie codzienne czynności, które zabiegają o naszą uwagę zapominamy o tym kto jest najważniejszy.
Kluczem do rozwiązania wielu problemów jakie pojawiają się w związkach, w rodzinie czy w pracy jest rozmowa. Żeby zrozumieć się na wzajem należy aktywne słuchanie. Nauczenie się tego powoduje nie tylko polepszenie kontaktów między ludzkich, ale również szybsze rozwiązywanie problemów oraz więcej trafnych pomysłów.
Czym jest aktywne słuchanie?
Aktywne słuchanie to skupienie całej naszej uwagi na tym co mówi do nas druga osoba. Pisząc prościej polega na słuchaniu w milczeniu co druga strona ma nam do powiedzenia i na dodatek rozumienie tego co jest do nas mówione. W literaturze można spotkać się również z takimi zwrotami jak „słuchanie odzwierciedlające” lub „trafna empatia”*. Jeżeli aktywnie słuchamy to istotna jest również nasza mimika oraz gestykulacja, która będzie wspierać nas w prawidłowym odbiorze przez drugą stronę np.: przytakiwanie w myśl, że się z czymś zgadzamy albo wyraz zaskoczenia na naszej twarzy dla usłyszanej zaskakującej frazy. Dzięki temu również możemy zadawać dodatkowe, pogłębiające pytania dzięki czemu rozmowa zaczyna być bardziej interesująca.
Czym nie jest aktywne słuchanie?
W ślad za autorem terminu „aktywne słuchanie” Thomasem Gordonem* przestawię jakie zachowania ogólnie przyjęte nie są jednak uważane za aktywne słuchanie i należałoby ich unikać. Są to takie zachowania jak:
- Ostrzeganie, przestrzeganie
- Grożenie
- Udzielanie rad, sugerowanie
- Wydawanie poleceń
- Rozkazywanie, instruowanie
- Moralizowanie
- Interpretowanie, analizowanie
- Uspokajanie
- Pocieszanie
- Sondowanie
- Przekonywanie
- Wchodzenie w zdanie
Oczywiście jeżeli ktoś oczekuje naszej rady, opinii, sugestii czy informacji zwrotnej na dany temat, aby móc spojrzeć na dany problem, zagadnienie z innej strony to jak najbardziej to róbmy. Czasami punkt widzenia osoby, która obserwuje wszystko z boku, może wiele nam rozjaśnić i spowodować, że pójdziemy w całkiem inną stronę.
Jakich technik używać przy aktywnym słuchaniu?
Jeżeli chcemy dobrze zrozumieć to co słyszymy to przede wszystkim używamy wspomnianej powyżej już parafrazy czyli zapytanie czy dobrze zrozumieliśmy to co zostało przed chwilą wypowiedziane np.: „jeżeli dobrze Ciebie zrozumiałam, to…”
Nie bójmy się również dopytywać czyli zadawać pytań pogłębiających, abyśmy mogli dowiedzieć się czegoś więcej np.: „mógłbyś mi to wyjaśnić”.
Inną techniką jest ukazywanie swoich uczuć czyli to co pisałam powyżej odzwierciedlanie uczuć poprzez mimikę i gestykulacje np.: „rozumiem, Ciebie…” tylko odpowiadamy tak jeżeli faktycznie możemy wiedzieć co czuje druga strona. Jeżeli nie byliśmy nigdy w takiej sytuacji, to nie okłamujmy.
Warto zastosować też klaryfikację, jeżeli czegoś nie do końca rozumiemy i potrzebujemy, aby nam to wyjaśniono np.: „chyba nie zrozumiałem, czy mógłbyś mi to wyjaśnić raz jeszcze.”
Podsumowując
Mam nadzieję, że nie jednej osobie, która przeczytała powyższe punktu dały jej do myślenia. Artykuł ten będzie miał spełniony cel, jeżeli ty jako odbiorca tego artykułu zastanawiasz się nad tym jak wygląda twoja komunikacja z otaczającymi Ciebie osobami i wyciągniesz wnioski a następnie wprowadzisz jakąś zmianę do swojego sposobu komunikacji, jeżeli nie opierała się do tej pory na aktywnym słuchaniu. Poza tym dzięki zastosowaniu się do powyższych wskazówek sprawisz, że Twój rozmówca będzie czuł się zauważony i doceniony.
Dziękuję za poświęcony czas, mam nadzieję że wiesz już co robić, aby lepiej słuchać drugą osobę.
Życzę powodzenia w rozmowach z bliskimi ツ
*Gordon T. (1970) Parent effectiveness training. New York: Wyden; wyd. polskie: Wychowanie bez porażek: rozwiązywanie konfliktów między rodzicami a dziećmi przeł. A. Makowska, E. Sujak. Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1991
